Web sitemi yapay zekaya nasıl tanıtırım

Son birkaç yılda web sitesi sahiplerinden en sık duyduğum sorulardan biri şu: "ChatGPT, Gemini veya Grok web sitelerini nasıl tarıyor?"

Aslında bu sorunun cevabı, klasik arama motoru mantığından biraz farklı. Web sitenizin ChatGPT, Gemini, Perplexity, Grok veya Google AI Overviews gibi yapay zeka sistemlerinde kaynak olarak gösterilmesi ve görünür olması için artık yalnızca geleneksel SEO çalışmaları yeterli olmayabiliyor. Bunun yanında, yapay zeka sistemlerinin içerikleri nasıl taradığını, nasıl anlamlandırdığını ve hangi sinyalleri değerlendirdiğini de göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Yapay zeka botları, klasik arama motorlarında olduğu gibi yalnızca anahtar kelimeleri sayan sistemler değildir. Amaçları, bir web sayfasının ne anlattığını, ne kadar güvenilir olduğunu ve kullanıcının sorusuna gerçekten cevap verip vermediğini anlamaktır.

Bu yüzden son dönemde GPTBot, ChatGPT-User, Google-Extended, ClaudeBot ve benzeri yapay zeka botları daha fazla konuşulmaya başladı.

Peki bu botlar tam olarak nedir? Web sitenize nasıl ulaşırlar ve sayfalarınızı hangi kriterlere göre incelerler?
 

Yapay Zeka Botları Nedir?

Yapay zeka botlarını, internet üzerindeki içerikleri inceleyen ve büyük dil modellerinin (LLM) bilgi tabanını oluşturmaya yardımcı olan otomatik sistemler olarak düşünebilirsiniz. Eskiden web sitesi sahipleri için en önemli botlar Googlebot ve Bingbot'tu. Çünkü amaç, arama motorlarında üst sıralarda çıkmaktı.

Bugün ise durum biraz değişti. ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity ve Grok gibi yapay zeka sistemleri de internet üzerindeki içerikleri anlamaya çalışıyor. Bunun için kendi tarama sistemlerini veya farklı veri kaynaklarını kullanabiliyorlar.

Elbette her yapay zeka aynı yöntemi kullanmıyor. Bazıları kendi botlarıyla web sitelerini ziyaret ederken, bazıları arama motorlarının indekslerinden veya lisanslı veri sağlayıcılarından yararlanabiliyor. 

Ben bunu yeni bir müşteriyle konuşurken genellikle şu örnekle anlatıyorum.

Eskiden yalnızca Google'ın kütüphanesine kitap göndermeye çalışıyorduk. Artık aynı kitabı ChatGPT'nin, Gemini'nin, Perplexity'nin ve diğer yapay zeka sistemlerinin de okuyabileceği şekilde hazırlamamız gerekiyor.

Bu nedenle artık yalnızca arama motorlarına uygun bir web sitesi oluşturmak yeterli olmayabiliyor. Yapay zeka sistemlerinin de içeriği doğru okuyabilmesi ve anlamlandırabilmesi gerekiyor.

Web sitelerinin ChatGPT, Gemini ve Google AI sonuçlarında nasıl görünür hale getirilebileceğini ise Web Sitem ChatGPT, Gemini ve Google AI Sonuçlarında Nasıl Çıkar? rehberimizde daha detaylı olarak ele aldık.
 

ChatGPT, Gemini, Grok ve Perplexity Web Sitelerine Nasıl Ulaşır?

En çok karşılaştığım yanlış inanışlardan biri, tüm yapay zeka sistemlerinin interneti aynı şekilde taradığı düşüncesidir. Gerçekte ise her platformun çalışma mantığı birbirinden biraz farklıdır. Örneğin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Grok aynı soruya benzer cevaplar verebilir; ancak bu cevabı oluştururken kullandıkları kaynaklar ve değerlendirme yöntemleri farklı olabilir.

Kendi yaptığımız testlerde bunu açıkça gözlemledik.

Örneğin yapay zeka görünürlüğü üzerine hazırladığımız kapsamlı bir rehberi önce Google'ın indekslemesini sağladık. Daha sonra aynı içeriğin ChatGPT, Gemini ve Google AI Overviews tarafındaki görünürlüğünü belirli aralıklarla takip ettik. İçeriğin Google'da indekslenmiş olması tek başına tüm platformlarda görünmesi için yeterli olmadı. Zamanla içerik geliştikçe, yeni destek yazıları eklendikçe ve konu bütünlüğü güçlendikçe yapay zeka sistemlerinin sayfayı daha fazla referans göstermeye başladığını gözlemledik.

Bu da bize şunu gösterdi:
Yapay zeka sistemleri yalnızca bir sayfanın var olup olmadığına bakmıyor. Aynı zamanda web sitesinin belirli bir konuda gerçekten uzmanlık gösterip göstermediğini de değerlendirmeye çalışıyor.


Platformlar arasında ise bazı temel farklılıklar bulunuyor.
ChatGPT
ChatGPT, internet üzerindeki içerikleri farklı veri kaynakları ve web tarama mekanizmalarıyla değerlendirebilir. Özellikle güncel bilgi gereken durumlarda web erişiminden yararlanarak güvenilir bulduğu kaynakları cevaplarına dahil edebilir.

Gemini
Gemini, Google'ın arama altyapısından ve sahip olduğu bilgi ekosisteminden yararlanır. Bu nedenle Google'ın bir sayfayı doğru anlamasını sağlayan teknik çalışmalar, Gemini açısından da önemli sinyaller oluşturabilir.

Perplexity
Perplexity'nin en dikkat çeken özelliği, cevap üretirken kullandığı kaynakları açık şekilde göstermesidir. Bu nedenle içerik kalitesi, doğrulanabilir bilgiler ve güvenilir kaynaklar Perplexity'de görünür olma açısından önemli rol oynar.

Grok
Grok ise xAI tarafından geliştirilen bir yapay zeka sistemidir. Diğer platformlardan farklı olarak web içeriklerinin yanında X platformundaki güncel paylaşımlardan da yararlanabilir. Özellikle güncel gelişmeler ve anlık olaylarda farklı kaynakları birlikte değerlendirebilir.

Ortak nokta ise şudur:
Hiçbiri yalnızca anahtar kelime yoğunluğuna bakarak karar vermez. İçeriğin kapsamı, teknik yapısı, güvenilirliği ve konu bütünlüğü birlikte değerlendirilir.

ChatGPT ve Gemini gibi yapay zeka sistemlerinin web sitelerini hangi kriterlere göre değerlendirdiğini ise ayrıca ele aldığımız ChatGPT ve Gemini Gibi Yapay Zekalar Web Sitelerini Nasıl Seçiyor? başlıklı yazımızda daha detaylı olarak anlattık.

 

GPTBot, ChatGPT-User, Google-Extended ve ClaudeBot Arasındaki Farklar

Yapay zeka botları denildiğinde aslında tek bir bottan bahsetmiyoruz. Her şirketin farklı amaçlarla kullandığı botlar bulunuyor. 

Örneğin OpenAI'ın kullandığı GPTBot, web sitelerini tarayarak uygun içeriklerin gelecekteki yapay zeka modellerinde kullanılmasına yardımcı olabilen bir bottur. 

ChatGPT-User ise farklı bir amaca hizmet eder. Bir kullanıcı ChatGPT üzerinden canlı olarak bir web sayfasını ziyaret etmek istediğinde bu bot devreye girebilir ve ilgili sayfayı kullanıcı adına alabilir.

Google tarafında ise Google-Extended, yayıncıların içeriklerinin Google'ın yapay zeka modelleri tarafından kullanılmasına ilişkin tercihlerini yönetebilmeleri için sunulan bir kontrol mekanizmasıdır. Klasik Googlebot ile aynı görevde değildir.

Anthropic'in ClaudeBot'u da benzer şekilde web içeriklerini inceleyerek Claude ekosistemine katkı sağlayan botlardan biridir.

Bu nedenle sunucu loglarında bu botları görmeniz, sitenizin yalnızca Google tarafından değil farklı yapay zeka sistemleri tarafından da ziyaret edildiğini gösterebilir.

Ancak önemli olan yalnızca bu botların sitenize gelmesi değildir. Asıl önemli olan, geldiklerinde içeriklerinizi kolayca okuyabilmeleri, doğru anlamlandırabilmeleri ve güvenilir bulmalarıdır.

LLM.txt'nin ne olduğunu, ne amaçla kullanıldığını ve web siteleri açısından neden gündeme geldiğini LLM.txt Nedir? Web Siteleri İçin Neden Önemlidir? yazımızda daha detaylı şekilde anlattık.


 

Yapay Zeka Botları Web Sitesinde Nelere Bakar?

Birçok kişi yapay zeka botlarının yalnızca sayfadaki metni okuduğunu düşünüyor. Aslında durum bundan biraz daha kapsamlı. Biz kendi yaptığımız çalışmalarda da şunu gördük; aynı konuda hazırlanmış iki farklı web sitesi olsa bile, yapay zeka sistemleri her ikisini aynı şekilde değerlendirmiyor. Bunun nedeni yalnızca içerik uzunluğu değil. Sayfanın teknik yapısından marka güvenilirliğine kadar birçok farklı sinyal birlikte değerlendiriliyor.

Örneğin yalnızca birkaç paragraftan oluşan, başlık yapısı düzensiz ve hiçbir iç bağlantısı olmayan bir sayfa ile kapsamlı hazırlanmış, farklı kaynaklarla desteklenen bir sayfa aynı değeri görmeyebiliyor.

Yapay zeka botlarının değerlendirdiği başlıca unsurlar şunlardır:

• Sayfanın gerçekten kullanıcının sorusuna cevap verip vermediği
• İçeriğin kapsamlı ve anlaşılır olması
• Başlık hiyerarşisinin doğru kullanılması (H1, H2, H3)
• İç linkleme yapısı
• Schema Markup kullanımı
• Sayfanın teknik olarak erişilebilir olması
• Marka güvenilirliği ve otorite sinyalleri
• İçeriğin güncelliği

Özellikle son dönemde yaptığımız testlerde, yalnızca yeni içerik eklemek yerine aynı konu etrafında destekleyici blog yazıları oluşturmanın daha güçlü sinyaller oluşturduğunu gözlemledik.

Bu yüzden artık tek bir hizmet sayfası hazırlamak yerine konu kümeleri (Topic Cluster) oluşturmayı tercih ediyorum. Böylece hem kullanıcılar hem de yapay zeka sistemleri web sitesinin belirli bir konuda gerçekten uzmanlaştığını daha kolay anlayabiliyor.

Yapay zeka sistemlerinin içerikleri hangi kriterlere göre değerlendirdiğini daha detaylı anlattığımız Yapay Zeka SEO ile Geleneksel SEO Arasındaki Farklar yazısında, klasik SEO ile AI SEO arasındaki temel farkları da ele aldık.

 

Robots.txt Yapay Zeka Botlarını Engeller mi?

Bu konu son dönemde en fazla merak edilen başlıklardan biri haline geldi. Kısa cevap vermem gerekirse; evet, bazı durumlarda engelleyebilir. Robots.txt dosyası, web sitesi sahiplerinin hangi botların hangi sayfalara erişebileceğini belirleyebildiği standart bir dosyadır.

Eskiden bu dosya daha çok Googlebot veya Bingbot gibi klasik arama motorları için kullanılıyordu. Günümüzde ise GPTBot, ClaudeBot ve benzeri yapay zeka botları da Robots.txt kurallarını dikkate alabiliyor.

Örneğin aşağıdaki gibi bir kural yazıldığında GPTBot'un sitenizi taramasını engelleyebilirsiniz.
User-agent: GPTBot
Disallow: /
Aynı şekilde farklı yapay zeka botları için de benzer kurallar tanımlanabilir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var.

Bir botu Robots.txt ile engellemeniz, web sitenizin yapay zeka sistemlerinde hiçbir zaman görünmeyeceği anlamına gelmez. Çünkü bazı yapay zeka sistemleri doğrudan kendi taramalarının yanında arama motoru indekslerinden veya farklı veri sağlayıcılarından da yararlanabiliyor.

Bu nedenle Robots.txt daha çok botların doğrudan sitenizi ziyaret etmesini kontrol etmeye yarayan bir mekanizma olarak düşünülmelidir.

Ben genellikle özel bir neden olmadığı sürece yapay zeka botlarını tamamen engellemenin doğru bir strateji olmadığını düşünüyorum. Eğer hedefiniz ChatGPT, Gemini veya diğer yapay zeka sistemlerinde görünür olmaksa, bu botların sitenizi okuyabilmesine izin vermek daha mantıklı olacaktır.

Web sitenizin teknik olarak erişilebilir olmasına rağmen ChatGPT, Gemini veya diğer yapay zeka sistemlerinde neden görünmediğini merak ediyorsanız, Web Sitem ChatGPT'de, Gemini'de ve Yapay Zekalarda Neden Çıkmıyor? başlıklı yazımızda bu sorunun en yaygın nedenlerini detaylı olarak anlattık.

 

LLM.txt Yapay Zeka Botları İçin Gerekli mi?

Özellikle Google PageSpeed Insights raporlarında "Ajan Tabanlı Tarama" ifadelerini gören birçok kişi, LLM.txt dosyasını oluşturmazsa yapay zeka sistemlerinde görünemeyeceğini düşünüyor.

Aslında durum bu kadar kesin değil. Şu an için LLM.txt dosyası, Robots.txt gibi zorunlu veya yaygın olarak kabul edilmiş bir standart değildir. Web sitenizde bu dosya bulunmasa bile ChatGPT, Gemini, Perplexity veya diğer yapay zeka sistemlerinde görünmeniz mümkündür.

Ancak LLM.txt'nin amacı oldukça faydalıdır. Bu dosya sayesinde web sitenizin en önemli sayfalarını, hizmetlerini, içerik yapısını ve bilgi mimarisini yapay zeka sistemlerine daha düzenli bir şekilde sunabilirsiniz. Ben bunu bir rehbere benzetiyorum.

Büyük bir alışveriş merkezine ilk kez girdiğinizi düşünün. Kat planı yoksa aradığınız mağazayı bulmanız daha uzun sürebilir. Girişte detaylı bir rehber bulunduğunda ise istediğiniz yere çok daha kolay ulaşırsınız. LLM.txt de benzer şekilde yapay zeka sistemlerinin web sitenizin yapısını daha hızlı anlamasına yardımcı olabilecek ek bir rehber görevi görebilir.

Tek başına mucize oluşturmasa da; kaliteli içerikler, güçlü iç linkleme, doğru Schema kullanımı ve teknik SEO çalışmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde yapay zeka uyumlu bir web sitesi oluşturmanın önemli parçalarından biri olabilir. 
 

Schema Markup Yapay Zeka Botlarına Yardımcı Olur mu?

Kısa cevap vermem gerekirse; evet, yardımcı olabilir. Yapay zeka botları bir web sitesini insanlar gibi görerek incelemez. Sayfadaki başlıkları, metinleri ve kod yapısını analiz ederek içeriğin ne anlattığını anlamaya çalışır. Bu noktada Schema Markup, sayfadaki bilgilerin daha düzenli ve anlamlı şekilde sunulmasına yardımcı olabilir.

Örneğin bir işletmenin adını, telefon numarasını, sunduğu hizmetleri veya sık sorulan soruları yalnızca düz metin olarak yazabilirsiniz. Ancak bunları uygun Schema işaretlemeleriyle desteklediğinizde, yapay zeka sistemleri bu bilgileri daha kolay yorumlayabilir.

Kendi projelerimde de mümkün olduğunca Organization, Service, FAQ ve Breadcrumb gibi Schema türlerini kullanmaya özen gösteriyorum. Elbette tek başına Schema eklemek sizi yapay zeka sonuçlarında üst sıralara taşımaz. Ancak kaliteli içerik, teknik SEO ve doğru site mimarisiyle birlikte kullanıldığında önemli bir destek sağlar.

Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse; elinizde çok düzenli hazırlanmış bir dosya olduğunu düşünün. Dosyanın üzerine konu başlıklarını ve klasör isimlerini yazdığınızda, aradığınız belgeyi bulmak çok daha kolay olur. Schema Markup da yapay zeka sistemleri için buna benzer bir görev üstleniyor.

Bu nedenle AI SEO çalışmalarında Schema'yı artık isteğe bağlı bir özellik değil, güçlü bir teknik destek olarak görüyorum.

Schema Markup'ın nasıl çalıştığını, JSON-LD yapısını ve AI SEO açısından hangi Schema türlerinin kullanılabileceğini Schema Markup Nedir? AI SEO İçin Önemi başlıklı yazımızda daha detaylı olarak ele aldık.

 

Yapay Zeka Botlarının Web Sitenizi Daha İyi Anlaması İçin Neler Yapılmalı?

Bu sorunun tek bir cevabı yok. Şimdiye kadar yaptığım çalışmalarda şunu gördüm; yapay zeka sistemlerinde görünür olmak, tek bir ayar yapmakla veya tek bir dosya eklemekle mümkün olmuyor. Asıl önemli olan, web sitenizin bütün olarak güven veren ve anlaşılır bir yapıya sahip olmasıdır.

Biz bir projeye başlarken genellikle şu adımları kontrol ediyoruz: 

• Kullanıcının sorularını gerçekten cevaplayan kapsamlı içerikler hazırlamak.
• Aynı konu etrafında destekleyici blog yazıları oluşturarak konu otoritesi geliştirmek.
• Sayfalar arasında güçlü bir iç linkleme yapısı kurmak.
• Organization, Service, FAQ ve benzeri Schema işaretlemelerini doğru kullanmak.
• Teknik SEO hatalarını düzenli olarak kontrol etmek.
• Web sitesinin Bing ve Google tarafından sağlıklı şekilde indekslendiğinden emin olmak.
• Marka güvenini artıracak referanslar, kurumsal bilgiler ve güncel içerikler oluşturmak.
• Gerektiğinde LLM.txt gibi yeni teknolojileri takip ederek siteyi geleceğe hazırlamak.

Bizim gözlemimizde göre yapay zeka sistemleri artık tek bir sayfaya bakarak karar vermiyor. Web sitesinin tamamını değerlendiriyor. Bir sayfada anlatılan konunun diğer içeriklerle nasıl ilişkilendirildiği, firmanın belirli bir konuda gerçekten uzmanlaşıp uzmanlaşmadığı ve internet üzerindeki güven sinyalleri birlikte ele alınıyor.

Bu nedenle AI SEO çalışmalarını, klasik SEO'dan ayrı değil; onu tamamlayan yeni bir süreç olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır.
 
Yapay zeka botları, internet üzerindeki bilgileri yalnızca toplamak için değil, anlamlandırmak ve kullanıcılara en doğru cevabı sunabilmek için çalışıyor. Bu nedenle artık web sitelerinin yalnızca arama motorlarına değil, yapay zeka sistemlerine de anlaşılır bir yapı sunması gerekiyor.

GPTBot, ChatGPT-User, Google-Extended, ClaudeBot ve benzeri botlar her ne kadar farklı amaçlarla çalışsa da ortak hedefleri güvenilir ve kaliteli içeriklere ulaşmaktır. Bu yüzden teknik altyapısı güçlü, doğru yapılandırılmış ve düzenli olarak güncellenen web siteleri her geçen gün daha fazla önem kazanıyor.

Kendi yaptığımız çalışmalarda da şunu gördük; kaliteli içerik, doğru iç linkleme, Schema Markup, teknik SEO ve konu odaklı içerik kümeleri birlikte uygulandığında hem arama motorlarında hem de yapay zeka sistemlerinde görünürlük kazanmak çok daha kolay hale geliyor.

Önümüzdeki yıllarda yapay zeka destekli arama deneyimlerinin daha da yaygınlaşacağını düşünüyorum. Bu nedenle bugünden doğru adımları atmak, web sitenizi yalnızca bugünün değil, geleceğin arama sistemlerine de hazırlayacaktır.

Web sitenizi ChatGPT, Gemini ve Google AI sonuçlarında daha görünür hale getirmek için uygulanabilecek yöntemleri ise Web Sitem ChatGPT, Gemini ve Google AI Sonuçlarında Nasıl Çıkar? başlıklı ana rehberimizde adım adım anlattık.